Uw bedrijf: externe expertise, interne rust?
Hoe stuurt u een familiebedrijf naar een volgende fase, draagt het over én houdt u iedereen bij elkaar? Het antwoord zit vaak niet aan de familietafel, maar net daarbuiten.
Dit artikel werd oorspronkelijk gepubliceerd op de website van De Tijd als onderdeel van een gesponsorde samenwerking. U vindt het originele artikel op tijd.be.
Het is de logica zelve: u stelt een raad van bestuur samen met mensen die u kent en vertrouwt. In België betekent dat in veel gevallen familie, want zo’n 80% van de ondernemingen met personeel in ons land is een familiebedrijf.
Toch houdt die vertrouwde kring ook risico’s in. Zeker wanneer de volledige raad uitsluitend uit familie bestaat, ontbreekt vaak de externe kennis en objectieve blik. Beslissingen worden dan soms meer gestuurd door gewoontes en familiale verhoudingen dan door strategie, innovatie of kritische reflectie.
Wat een outsider wél ziet
‘Van verstoorde supply chains tot AI: de afgelopen jaren is het economisch alle hens aan dek om continu bij te sturen. Voor een familiebedrijf is het onmogelijk om alle nodige competenties in één persoon of familie te hebben’, vertelt Conny Vandendriessche, medeoprichter van Accent Jobs (nu House of HR) en Stella P, een partner die organisaties versterkt door goed bestuur tastbaar en werkbaar te maken.
“Ondernemers leren vooral van elkaar. Door te horen hoe anderen hun overdracht voorbereiden, welke weerstand ze tegenkwamen en wat dat heeft opgeleverd.”
Conny Vandendriessche
medeoprichter van Accent Jobs (nu House of HR) en Stella P
‘Zelf heb ik altijd met een externe raad van bestuur gewerkt. Die mensen hielden me scherp. Ze zagen wat ik zelf niet meer zag, daagden me uit en brachten het bedrijf in een hogere versnelling.’
‘Een raad van bestuur die enkel uit familie bestaat, is ook een risico op vlak van opvolging’, vult Tim Leysen, Head Entrepreneurs & Enterprises bij ABN AMRO MeesPierson, aan.
‘Zolang alles goed loopt, lijkt een interne raad werkbaar. Maar zodra de vraag opduikt wie het bedrijf later zal leiden, kunnen spanningen ontstaan. Wie neemt over? Wie beslist mee? En wie durft nog tegengewicht bieden als alle stemmen aan tafel familie zijn?’
Expertise én afstand
De overdracht naar een volgende generatie is veel meer dan een boekhoudkundige of financiële operatie. Ze raakt ook aan emoties en ego’s – factoren die niet op de balans staan, maar wel bepalen of een overdracht slaagt. ‘Vaak wil de pater of mater familias het bedrijf wel overdragen, maar tegelijk de controle behouden’, zegt Leysen.
“Zolang alles goed loopt, lijkt een interne raad werkbaar. Maar zodra de vraag opduikt wie het bedrijf later zal leiden, kunnen spanningen ontstaan.”
Tim Leysen
Head Entrepreneurs & Enterprises bij ABN AMRO MeesPierson
‘De volgende generatie krijgt dan weinig ruimte om een eigen koers te varen, wat tot conflicten leidt. In die context kan de aanwezigheid van externe bestuurders of adviseurs een groot verschil maken. Zij brengen expertise en ook afstand. Ze zitten niet vast aan de familiegeschiedenis of oude patronen.’
‘Zo’n raad die regelmatig samenkomt, creëert bovendien structuur én een momentum om over opvolging te spreken,’ vult Vandendriessche aan. ‘Het is een veilig forum waar de huidige en toekomstige generatie elkaar systematisch ontmoeten om te praten over visie, ambitie en eigenaarschap.’
ABN AMRO MeesPierson ziet het als haar rol om ondernemers ook op deze gevoelige thema’s te begeleiden en hen in contact te brengen met de juiste experten. De bank werkt daarvoor samen met een uitgebreid netwerk van partners, van gespecialiseerde advocatenkantoren tot adviseurs in governance, zoals Stella P. De samenwerking met Stella P. is daar een voorbeeld van. Stella P. is een toonaangevende partner in governance, die al meer dan tien jaar ondernemers begeleidt met één duidelijke missie: organisaties versterken door goed bestuur tastbaar en werkbaar te maken.
Ondernemers leren van elkaar
‘Enkele keren per jaar organiseren we samen events voor ondernemers1 in verschillende regio's’, vervolgt Vandendriessche. ‘Nu veel babyboomers hun bedrijf willen overdragen brengen we geregeld ondernemers samen om van elkaar te leren, vervolgt Vandendriessche. Ze horen hoe anderen hun raad van bestuur hebben uitgebreid, welke weerstand ze tegenkwamen en wat het uiteindelijk heeft opgeleverd.'
Tot slot pleiten beide experts voor een opvolgingstraject op maat, met voldoende tijd en professionele begeleiding. Zo helpt Stella P bij het zoeken van externe bestuurders en het voorbereiden van next gens op hun rol als bestuurder. 'Alleen zo blijven continuïteit, medewerkers en familierelaties beschermd', besluiten ze.
