Interview River Cleanup: Hoe drones mee de strijd tegen plasticvervuiling versterken

Met die realiteit in gedachten bouwt River Cleanup aan een ambitieus, internationaal model om plasticvervuiling structureel te voorkomen en op te ruimen: het Clean River Model. In 2025–2026 wordt dat model getest in België, Indonesië en Kameroen, met als doel om tegen 2030 al in 100 rivieren op te starten. ABN AMRO MeesPierson België ondersteunt daarbij een cruciaal onderdeel: het Drone Project, dat inzet op drones en AI om plasticvervuiling sneller en nauwkeuriger in kaart te brengen.

We spraken met Thomas de Groote, oprichter van River Cleanup, en Hans Lenders, Head of Partnerships bij River Cleanup, over de evolutie van de organisatie, de rol van technologie en de ambities voor de toekomst.

Thomas: “Onze roots liggen inderdaad bij cleanups en bewustmaking. Dat blijft belangrijk, want alles wat we opruimen, is onmiddellijk gered uit de natuur. Maar vandaag ligt onze grootste focus op preventie. We werken volgens het Clean River Model, een cascade die toont dat hoe vroeger je ingrijpt, hoe groter de impact en hoe lager de kost.”

“Door plasticgebruik te verminderen en te vermijden, voorkomen we dat er nieuw afval ontstaat. Als plastic toch afval wordt, zorgen we voor vroege inzameling en betere sortering — via schoolprogramma’s, lokale gemeenschappen, afvalcontainers, EcoBins en beleidsbeïnvloeding — zodat het geen zwerfvuil wordt. Wat toch in het milieu terechtkomt, ruimen we zo snel mogelijk op het land op, om te voorkomen dat het in rivieren belandt. En tot slot pakken we ook de vervuiling in de rivieren zelf aan, onder andere via afvalbarrières en andere technologieën, zodat het plastic de oceaan niet bereikt.”

“Cleanups blijven dus een zichtbaar en waardevol onderdeel van ons werk, maar ze maken vandaag deel uit van een veel breder en strategischer model dat inzet op maximale impact aan de bron.”

Thomas: “De productie van single-use plastics neemt nog elk jaar toe. Als we niets veranderen, wordt het probleem tegen 2040 nog veel groter. Tegelijk zien we dat bedrijven en burgers, ondanks wisselende politieke aandacht, wél willen blijven bewegen. Daarom bouwen we aan een holistisch model waarin opruimen, gedrag, data en beleid elkaar versterken.”

Thomas: “Het Clean River Model is onze schaalbare, open-source aanpak die wereldwijd toepasbaar moet zijn. We testen het momenteel in België, Indonesië en Kameroen, en willen tegen 2030 actief zijn in 100 rivieren. Het omvat alle stappen van bewustwording tot datagedreven beleidsadvies. Het Drone Project speelt daarin een belangrijke rol.”

Hans: “Met drones en AI kunnen we plasticvervuiling sneller, objectiever en veel nauwkeuriger detecteren. Drones leveren beelden van de oevers; AI-modellen identificeren afval hotspots. De inzichten helpen ons om gerichter op te ruimen, preventieacties te organiseren en beleid of bedrijven te informeren.”

“In 2025 en 2026 brengen we in totaal 250 kilometer rivierbank langs de Schelde in kaart — jaarlijks 125 kilometer. We werken samen met VITO, Accenture, Ayvens en Aether Fund en voeden de inzichten in een toekomstig River Data Platform, de centrale hub voor riviergegevens. Intussen zijn er al meerdere vliegdagen uitgevoerd en tientallen kilometers gemonitord richting de doelstelling.”

Hans: “Goed in kaart brengen is cruciaal om (1) het probleem te begrijpen, (2) snel te kunnen ingrijpen en (3) onze tijd en capaciteit zo effectief en efficiënt mogelijk in te zetten — zowel voor opruimacties als voor preventieve maatregelen. Drones en AI versnellen dat hele proces.”

Hans: “Wij zoeken elke dag naar de meest effectieve oplossing — soms is dat low-tech of non-tech (opruimen blijft vaak handwerk), soms is technologie de versneller. Enkele voorbeelden:

• Drones + AI om plasticvervuiling efficiënt in te kaart te brengen.
• AI die onze werking versnelt: van het uitwerken van oplossingen tot data-analyse en administratie.
• ‘Trash barriers’ om drijvend afval in rivieren tegen te houden.
• Brand audits via scanners van ingezameld afval (type plastic, merken) om met bedrijven te werken aan preventie aan de bron.    
• Mobiele data-captatie: met smartphones en specifieke software leggen onze teams exact vast waar, wat en hoeveel is opgeruimd, en wat er met dat materiaal gebeurt bij inzameling, sortering en overdracht naar recyclers — een solide chain of custody.”

“Technologie alleen lost het probleem niet op, maar gecombineerd met menselijke inzet en gedragsverandering versnelt ze onze missie en opent ze nieuwe innovaties (zoals het Drone Project) en rollen (data- en kennispartner).”

Thomas: “De grootste versneller is beleid. Ambitieus overheidsbeleid creëert het speelveld en stuurt kapitaal in de juiste richting. In de zomer van 2025 zagen we in Genève helaas dat overheden er (nog) niet in slaagden om tot een Plastic Treaty te komen. Daarom is het belangrijk dat we blijven duwen.”

“Een tweede grote versneller is data. Data over rivieren en plasticvervuiling bestaan, maar zijn vaak gemodelleerd ivp gemeten, beperkt, niet-gestandaardiseerd of slecht toegankelijk. Daarom bouwen we — samen met PwC — aan een River Data Platform waar relevante data samenkomen.

Hans: “ABN AMRO MeesPierson België ondersteunt het Drone Project met financiering in 2026 en vooral met een gedeelde visie: technologie en innovatie inzetten voor maatschappelijke impact. Het voelt niet als klassieke sponsoring, maar als een partnership waarin we samen verder bouwen aan schaalbare oplossingen.”

Hans: “Onze ambitie is dat de open-source protocollen die we nu ontwikkelen, wereldwijd worden gebruikt — van België tot Indonesië en Kameroen — en dat alle data samenkomt in een internationaal platform dat burgers, bedrijven en beleidsmakers helpt om sneller en beter te beslissen. We weten dat het kan; we zijn het volop aan het bouwen.”

Thomas: “Kies voor herbruikbare oplossingen, beperk je plasticverbruik, sorteer correct en neem deel aan lokale cleanups. Kleine stappen maken écht een groot verschil. Ik ben daar zelf het levende bewijs van: wat in 2017 begon als een opruimactie van tien minuten met mijn kinderen, is intussen uitgegroeid tot meer dan 4 miljoen kilo gered rivierafval en 340.000 mensen die ook mee zijn komen opruimen. Levensveranderend voor mij, maar ook voor onze rivieren.”

“En blijf vooral verwachten dat bedrijven en overheden hun verantwoordelijkheid opnemen. Daar begint de echte, structurele verandering.”